عاجل
سال ۱۹۲۵ صرفاً یک تاریخ گذرا در صفحات گذشته نبود، بلکه لحظه‌ای بود که یک پروژه سلطه جویانه تلاش داشت تا تمام یک ملت را ساکت کند و واقعیتی را بر آن تحمیل کند که هیچ شباهتی به آن نداشت، در آن روز، نغمه‌ی اشغال نواخته شد و عاملان آن تصور میکردند که أحواز تسلیم و سر خم خواهد آورد و زنجیر به سرنوشتی ابدی تبدیل خواهد شد. اما آنچه از درک آن عاجز ماندند این بود که ملت‌ها ممکن است سرکوب شوند، اما نمی‌میرند، و اراده‌ای که با آتش آزموده می‌شود خاموش نمی‌گردد، بلکه شعله‌ورتر می‌شود.
از آن زمان، أحواز نه تنها شکل سنتی از مقاومت را تجربه می کند، بلکه درگیر مبارزه ای طولانی و مداوم بوده است؛ مسیری که با خون فرزندانش، با صبر و با فداکاری‌هایش نوشته شده است. یک قرن کامل، نه زمانی برای شکست، بلکه زمانی برای انباشت آگاهی و شکل‌گیری یک اراده‌ای جمعی بود که شکستن آن دیگر ممکن نیست؛ اراده‌ای که در قیام‌های پی‌درپی و در حضور دائمی یک آرمان که علیرغم همه تلاش‌ها برای محو آن، ازبین نرفته است تجلی یافت.
امروز، پس از یک قرن، صحنه در حال تغییر است. معادله دیگر همان معادله‌ی گذشته نیست و صدا دیگر آن صدای واحدی نیست که اشغالگر می‌خواست. سازهایی که نغمه‌ی اشغال بر آن‌ها نواخته می‌شد، در حال شکستن است و در مقابل، نغمه‌ی آزادی با اطمینان بیشتری اوج می‌گیرد. أحواز دیگر در حاشیه‌ی رویدادها نیست، بلکه به‌تدریج به سوی جایگاه تأثیرگذاری و کنشگری پیش می‌رود و خود را برای ایفای نقشی اساسی در ترسیم مرحله‌ی نو در آینده آماده می‌کند.
۲۰ آوریل ۲۰۲۶ نباید صرفاً به‌عنوان یک روز یادبود، بلکه باید به‌عنوان یک نقطه‌ی عطف واقعی برای بازتعریف مسیر درک گردد. این روز، نه برای تسکین غم و اندوه، بلکه روز بازیابی اراده ماست؛ روزی نه برای سوگواری بر آنچه از دست رفته، بلکه برای ساختن آنچه می‌توان بازستاند، شناخته شود. زیرا ملت‌ها با آنچه در لحظات ضعف از دست داده‌اند سنجیده نمی‌شوند، بلکه با آنچه در لحظات اراده و آگاهی بازمی‌ستانند، تعریف می‌گردند.
در این لحظه، نمی‌توان یک حقیقت اساسی را نادیده گرفت: جهان در حال تغییر است، موازنه‌های قدرت دیگر ثابت نیستند، و نظام‌هایی که ریشه‌دار به نظر می‌رسیدند، می‌توانند در شرایط مناسب دچار شکاف شوند. در چنین لحظاتی، تاریخ با انتظار ساخته نمی‌شود، بلکه با عمل آگاهانه، و با توانایی درک فرصت‌ها و حرکت بر اساس آن‌ها شکل می‌گیرد.
از این‌رو، سخن گفتن از حق تعیین سرنوشت نباید صرفاً به‌عنوان یک شعار سیاسی تقلیل یابد، بلکه باید در چارچوب حقوقی بین‌المللی آن فهمیده شود؛ حقی ثابت و غیرقابل سلب که به‌روشنی شامل حق ملت‌ها در انتخاب آینده‌ی سیاسی خود، از جمله دستیابی به استقلال کامل می‌باشد. این حق، نه موهبتی است که اعطا شود و نه مطالبه‌ای که بر سر آن چانه‌زنی گردد، بلکه استحقاقی است مبتنی بر اصول ریشه‌دار حقوق بین‌الملل، که نیازمند اراده‌ای برای تحقق آن در واقعیت است.
لحظه‌ای که أحواز امروز در آن قرار دارد، لحظه‌ای معمول نیست، بلکه آزمونی واقعی برای توانایی گذار از حالت یادآوری به حالت کنش، و از موقعیت تأثر از رویدادها به موقعیت تأثیرگذاری بر آن‌هاست. زیرا تاریخ به انتظار مرددها نمی‌ماند، بلکه به دست کسانی نوشته می‌شود که زمان آن را درک کرده و با آگاهی و اعتماد در درون آن حرکت می‌کنند.
اگر قرن گذشته شاهد تلاش‌هایی مستمر برای شکستن این اراده بوده است، امروز نشان می‌دهد که آن تلاش‌ها در پایان دادن به این مهم ناکام مانده‌اند، بلکه شاید به تعمیق و تثبیت آن انجامیده‌اند. أحواز، به‌عنوان یک ملت و یک هویت، نه ناپدید شده، نه ذوب شده، و نه معنای خود را از دست داده است، بلکه همچنان حاضر است و در انتظار لحظه‌ی مناسب برای تحمیل دوباره‌ی خود بر واقعیت می‌باشد.
چالش امروز تنها در بازخوانی گذشته نیست، بلکه در توانایی تبدیل آن به نیرویی پیش‌برنده به سوی آینده نهفته است. اراده‌ای که یک قرن کامل ایستادگی کرده، قادر است افق جدیدی بگشاید، اگر با وحدت، وضوح و دیدگاه همراه شود.
در نهایت، مهم‌ترین حقیقت آن است که ملت‌هایی که از حق خود دست نمی‌کشند، واجب خود را فراموش نمی‌کنند و به راه‌حل‌های ناقص تن نمی‌دهند، همواره قادر به تغییر واقعیت خود هستند، هرچقدر زمان طول بکشد. آزادی به کسانی که در انتظار آن می‌نشینند داده نمی‌شود، بلکه زمانی به دست می‌آید که به انتخابی غیر قابل انکار تبدیل گردد، و استقلال تنها با خواستن محقق نمی‌شود، بلکه با اصراری که آن را به نتیجه‌ای حتمی تبدیل می‌کند.
۲۰ آوریل صرفاً یادآور آنچه رخ داده نیست، بلکه می‌تواند آغاز آنچه در پیش است باشد. میان دیروز و امروز، اراده همچنان عامل تعیین‌کننده باقی می‌ماند.
پیروزی در راه است، آزادی در راه است، و نزدیک‌تر از آن چیزی است که تصور می‌کنند.
حمید شایع الأحوازی
نویسنده و پژوهشگر أحوازی
۲ آوریل ۲۰۲۶